ذبيح الله صفا
1135
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
74 - مشرقى مشهدى « 1 » ميرزا ملك مشرقى از شاعران و منشيان معروف عهد پادشاهى شاه عباس بزرگ بود . مولد او را بتفاوت قزوين و اصفهان و خراسان نوشتهاند . نصرآبادى گويد كه « گويا خراسانيست » و آذر نوشته كه « مشهدى الاصل و اصفهانى - المولد » است و بهرحال نشو و نمايش در مشهد بوده و آغاز دوران شاعرى را در هرات گذرانده و از شاعران مورد علاقه و محبت حسن خان شاملو بيگلربيگى خراسان و ملازم او بوده و در درگاه او با فصيحى و اوجى و ناظمى و شاعران ديگر معاشرت داشته است . مشرقى مانند همكار خود فصيحى پس از آنكه چند سالى در هرات سپرى كرد در شمار ملتزمان شاه عباس درآمد و چون در فن انشاء مهارت داشت از جملهء منشيان « دار الانشاء » سلطنتى گرديد و گويا در اين امر ممدوح او حاتم بيگ اعتماد الدولهء اردو - بادى ( م 1019 ) وزير شاه عباس مؤثر بود « 2 » ، و پس از آنكه پادشاه از دانش و استعداد ملك در شعر و نثر آگهى يافت او را بيشتر مورد تشويق قرار داد و مشرقى قصائدى در مدح وى سرود و در همان حال كه از مداحان او مىبود در دار الانشاء به خدمت خود ادامه مىداد و اين مقام را بعد از مرگ شاه عباس
--> ( 1 ) - دربارهء او بنگريد به : * تذكرهء نصرآبادى ، ص 246 - 247 . * تذكرهء ميخانه ، تهران ، ص 588 - 596 . * آتشكدهء آذر ، تهران ، ص 502 - 503 . * سرو آزاد ، ص 58 . * عرفات العاشقين ، خطى . * رياض الشعراء ، خطى . * صحف ابراهيم ، خطى . * فهرست نسخههاى فارسى كتابخانهء موزهء بريتانيا ، ج 2 ، ص 683 . ( 2 ) - تذكرهء ميخانه ، ص 588 - 589 .